Nederland heeft tienduizenden hectares extra natuur nodig

STIKSTOFCRISISNederland heeft niet minder, maar juist méér natuur nodig om de stikstofcrisis het hoofd te bieden. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving moeten er tienduizenden hectares natuurgebied bij komen om Europese natuurdoelen te halen.

Peter Winterman 13-12-19, 03:00 Laatste update: 06:09

Het advies van het PBL - dat vandaag verschijnt - is opvallend, omdat het kabinet op dit moment onderzoekt of natuurgebieden in Nederland geschrapt kunnen worden. Dat willen regeringspartijen VVD en CDA, die vinden dat de Europese natuurregels momenteel veel boeren, bouwers en bedrijven in de weg zitten.

Maar volgens het planbureau is het vrijwel onmogelijk om natuurgebieden te schrappen. ,,Je kunt niet zomaar een natuurgebied opgeven’’, zegt PBL-onderzoeker Arjen van Hinsberg. ,,Dan verslechtert de natuur namelijk op korte termijn. Dat heeft ook juridische gevolgen: de rechter kan dat afkeuren.’’ Nederland telt ruim 160 Natura2000-gebieden en heeft zich ertoe verplicht die goed te beschermen.

Tekst loopt door onder de foto

Archiefbeeld: Vroeg bloeiende heidein natuurgebied de Meinweg bij Ospel. De hei staat uitbundig in bloei. © Peter Wijnands

Volgens Europese regels mogen natuurgebieden alleen verdwijnen als er fouten zijn gemaakt bij de aanwijzing van een gebied óf als een gebied niet meer te redden valt, bijvoorbeeld vanwege klimaatverandering. Daarmee lijkt de lobby van Nederland in Brussel om natuur te schrappen vrijwel kansloos.

Lees ook
Coalitie kibbelt over schrappen van natuur, spanning loopt achter de schermen op
Stikstofcrisis verre van bezworen: dit staat Nederland nog te wachten

Verbindingszones
,,Als je de natuurdoelen voor 100 procent wilt halen, kom je er niet zonder extra natuur’’, zegt Van Hinsberg zelfs. ,,Van sommige planten en dieren zijn er zó weinig in Nederland, dat je gewoon forse uitbreiding nodig hebt om een goede staat van instandhouding te bereiken. Dat betekent: grotere natuurgebieden en meer verbindingszones tussen natuurgebieden.’’ Van Hinsberg schat dat tienduizenden hectares extra natuur nodig kunnen zijn.

Het planbureau adviseert het kabinet om op lange termijn veel méér te doen dan alleen de stikstofneerslag omlaag brengen, zoals nu gebeurt met bijvoorbeeld de verlaging van de maximumsnelheid. ‘Stikstof is slechts één van de knoppen om aan te draaien om de kwaliteit van de natuur verder te beschermen’, zo staat in het advies. Volgens het PBL kan ook verhoging van de grondwaterstand helpen, net als het uitbreiden van kleine ‘postzegels’ natuur naar ‘grotere aaneengesloten gebieden’.

ls je de natuurdoe­len voor 100 procent wilt halen, kom je er niet zonder extra natuur

Arjen van Hinsberg
Door deze extra maatregelen worden natuurgebieden robuuster en kunnen meer vergunningen worden verleend voor bouw en andere projecten. Daarvoor moet wel pér Natura2000-gebied worden bekeken hoe de natuur er precies voorstaat. Het planbureau stelt voor dat er een ‘wetenschappelijke autoriteit’ komt die daarover beslist.

Politiek gevoelig
De oproep voor meer natuur ligt politiek zeer gevoelig. Regeringspartijen VVD en CDA zijn juist voorstander van het schrappen van natuurgebieden. ,,Nederland zal op termijn blijven vastlopen als we op de huidige rigide manier blijven omgaan met Natura2000-gebieden’’, zei VVD-Kamerlid Mark Harbers vorige maand tijdens een stikstofdebat.

Het kabinet onderzoekt nu wat de mogelijkheden zijn om natuur te schrappen. Harbers noemde het Wierdense Veld in Overijssel en de Grevelingen bij Zeeland als voorbeelden van op te doeken natuurgebieden. Ook CDA-Kamerlid Jaco Geurts ziet graag dat het Overijsselse natuurgebied verdwijnt: agrariërs in die regio smeken daar al jaren om.

Deltaplan
De Nederlandse ‘postzegelnatuur’ maakt het oplossen van de stikstofcrisis extra ingewikkeld. Naast het PBL vinden andere deskundigen ook dat er juist grotere natuurgebieden moeten komen. ,,Dat maakt het makkelijker om aan de Europese natuurwetgeving te voldoen’’, zei hoogleraar natuurbeschermingsrecht Kees Bastmeijer eerder in deze krant. ,,In grotere gebieden kunnen we soorten die nu ernstig bedreigd worden beter in stand houden. Daardoor komt er op en duur minder druk op kleine gebiedjes. Het kabinet zou een deltaplan kunnen maken dat in de toekomst een robuuste natuur oplevert.’’

Tekst loopt door onder de foto

Archiefbeeld: Nationaal Park De Hoge Veluwe © Koen Suyk

Het pleidooi van het PBL voor meer verbindingszones tussen natuurgebieden is niet nieuw. In de jaren ’90 werd het doel gesteld dat Nederland in 2020 een ‘ecologische hoofdstructuur’ zou hebben: een netwerk van natuurgebieden en parken die onderling verbonden zijn met corridors waarlangs dieren en planten zich kunnen verplaatsen.

Maar toenmalig staatssecretaris Henk Bleker (CDA) gooide dat plan in 2011 in de prullenbak. Hij bezuinigde 70 procent op de aankoop en het beheer van natuur. Ook droeg hij het natuurbeleid grotendeels over aan de provincies. Een gevolg daarvan was dat de Oostvaardersplassen een geïsoleerd natuurgebied bleven, waar herten, runderen en paarden tijdens karige winters niet uit kunnen ontsnappen.

www.ad.nl/politiek/nederland-heeft-ti...